انواع شیرآلات صنعتی | معرفی کامل، کاربردها و راهنمای انتخاب

شیرآلات صنعتی از مهم‌ترین تجهیزات کنترلی در سیستم‌های انتقال سیال هستند و نقش حیاتی در ایمنی، بهره‌وری و پایداری فرآیندهای صنعتی دارند. از صنایع نفت و گاز گرفته تا صنایع غذایی، دارویی و پتروشیمی، انتخاب نوع مناسب شیر صنعتی مستقیماً بر عملکرد سیستم، میزان افت فشار و طول عمر تجهیزات تأثیر می‌گذارد. در این راهنمای جامع، انواع شیرآلات صنعتی، کاربرد هر کدام و معیارهای اصلی انتخاب آن‌ها را به‌صورت کاملاً آموزشی بررسی می‌کنیم.

برای آشنایی عمیق‌تر با دسته‌بندی‌ها، استانداردها و کاربردهای عمومی، می‌توانید راهنمای جامع شیرآلات صنعتی را مطالعه کنید.

راهنمای سریع انتخاب شیرآلات صنعتی

• سیال: آب | بخار | گاز | مواد شیمیایی
• فشار کاری
• دمای کاری
• نوع اتصال (دنده های، فلنجی، جوشی)

اهمیت انواع شیرآلات صنعتی (types of valves)

انواع شیرآلات صنعتی نقش بسیار مهمی در کنترل و مدیریت جریان سیالات دارند. آنها به ما این امکان را می‌دهند که مقدار و سرعت جریان را به دقت تنظیم کنیم، که این امر برای حفظ ایمنی و کارایی در فرآیندهای تولید و نقش ورق استیل در ساخت شیرآلات صنعتی ضروری است. همچنین، در مواقع اضطراری یا نیاز به تعمیرات، شیرآلات به ما این امکان را می‌دهند که جریان سیال را به سرعت قطع کنیم، که این ویژگی در مدیریت بحران‌ها حائز اهمیت است. در بسیاری از خطوط پایپینگ صنعتی، استفاده از اتصالات جوشی استنلس استیل در خطوط صنعتی نقش مهمی در آب‌بندی و دوام سیستم ایفا می‌کند.

علاوه بر این، شیرآلات به عنوان یک لایه حفاظتی عمل می‌کنند و از بروز حوادثی مانند نشت مواد خطرناک جلوگیری می‌کنند. برخی از انواع شیرآلات نیز قابلیت تنظیم فشار سیال را دارند که برای بسیاری از فرآیندهای صنعتی الزامی است. همچنین، وجود انواع شیرآلات صنعتی نفت و گاز که از برگشت جریان جلوگیری می‌کنند، در برخی کاربردها اهمیت ویژه‌ای دارد و به بهبود عملکرد سیستم‌های صنعتی کمک می‌کند. انواع ولوها در پالایشگاه pdf

بررسی انواع شیرآلات صنعتی (انواع ولو با شکل)

۱. Gate Valves(شیر دروازه‌ای)

شیر دروازه‌ای (Gate Valve) یکی از رایج‌ترین انواع شیرآلات صنعتی است که برای کنترل و قطع و وصل جریان سیالات در لوله‌ها استفاده می‌شود. این شیر با یک دیسک که مانند دروازه عمل می‌کند، مسیر عبور سیال را باز یا بسته می‌کند. مزایای شیر دروازه‌ای شامل طراحی ساده، هزینه کم، افت فشار کم و قابلیت عبور اجسام جامد کوچک است. اما معایبی مانند زمان بیشتر برای باز و بسته شدن و احتمال گیر کردن ذرات جامد نیز دارد.

شیر دروازه‌ای به‌طور عمده برای قطع و وصل جریان، کنترل در سیستم‌های آتش‌نشانی و خطوط لوله اصلی استفاده می‌شود. این شیرها در انواع مختلفی تولید می‌شوند، از جمله شیرهای با نشیمنگاه نرم و فلزی، همچنین برخی از آنها مجهز به عملگر برای باز و بسته شدن خودکار هستند. انتخاب شیر دروازه‌ای مناسب باید بر اساس نوع سیال، فشار، دما و کاربرد مورد نظر انجام شود.

شیر دروازه‌ای (Gate Valve) معمولاً از جنس‌های مختلفی ساخته می‌شود که بسته به نوع سیال، دما و فشار مورد استفاده انتخاب می‌شوند. از جمله جنس‌های رایج می‌توان به چدن (Cast Iron) برای سیستم‌های آب و فاضلاب، فولاد کربنی (Carbon Steel) برای کاربردهای صنعتی با فشار و دمای بالا، فولاد ضد زنگ (Stainless Steel) برای محیط‌های خورنده، برنج (Brass) برای کاربردهای خانگی و تجاری و پلاستیک (Plastic) مانند PVC برای کاربردهای شیمیایی اشاره کرد. انتخاب جنس مناسب به شرایط محیطی و نیازهای خاص سیستم بستگی دارد.

۲. شیر کروی (Globe Valve)

شیر کروی صنعتی (Globe Valve) چیست و چه کاربردی دارد؟ یکی از انواع شیرآلات صنعتی است که برای کنترل دقیق جریان سیال و قطع کامل جریان استفاده می‌شود. بدنه این شیر معمولاً از چدن، فولاد یا برنج ساخته می‌شود و دیسک آن از جنس برنج، فولاد ضد زنگ یا مواد مقاوم در برابر خوردگی است. شیرهای کروی دارای مزایایی همچون کنترل دقیق جریان، مقاومت بالا در برابر فشار و قابلیت استفاده در سیالات حاوی ذرات جامد هستند. با این حال، آنها معایبی نظیر افت فشار بالا و قیمت بالاتر به دلیل ساختار پیچیده‌تر دارند. این شیرها در صنایع مختلفی مانند نفت، گاز، پتروشیمی و صنایع غذایی برای تنظیم فشار و کنترل جریان سیالات خورنده یا حاوی ذرات جامد به کار می‌روند. انتخاب نوع مناسب شیر کروی به عواملی مانند نوع سیال، فشار، دما و کاربرد بستگی دارد.

نحوه راه اندازی شیر کروی (globe valve)

۳. شیر توپی (Ball Valve)

شیر توپی صنعتی (Ball Valve) و موارد استفاده آن یکی از پرکاربردترین انواع شیرآلات صنعتی است که برای کنترل و قطع و وصل جریان سیالات مختلف مانند آب، گاز، نفت و مواد شیمیایی استفاده می‌شود. عملکرد آن به گونه‌ای است که با چرخاندن دسته شیر، سوراخ موجود در توپ با جهت جریان هم‌راستا می‌شود و اجازه عبور سیال را می‌دهد. مزایای شیر توپی شامل باز و بسته شدن سریع، افت فشار کم، آب‌بندی خوب و طراحی ساده و بادوام است. اجزای اصلی آن شامل بدنه، توپ، نشیمنگاه و دسته است.

شیر توپی در انواع مختلفی مانند شیر توپی سه راهی، شیر توپی با عملگر و شیر توپی با فلنج تولید می‌شود و در صنایع نفت و گاز، صنایع شیمیایی، صنایع غذایی و سیستم‌های گرمایش و سرمایش کاربرد دارد. این شیر به دلیل دوام بالا و آب‌بندی مناسب، گزینه‌ای عالی برای کنترل جریان سیالات در صنایع مختلف به شمار می‌رود.

انواع شیر توپی:

• شیر توپی استاندارد (Standard Ball Valve)
• شیر توپی هیدرولیک (Hydraulic Ball Valve)
• شیر توپی فلنج‌دار (Flanged Ball Valve)
• شیر توپی تخلیه هوا (Vented Ball Valve)
• شیر توپی برنجی (Brass Ball Valve)
• شیر توپی پی‌وی‌سی (PVC Ball Valve)
• شیر توپی استیل ضد زنگ (Stainless Steel Ball Valve)

۴. Butterfly Valve(شیر پروانه‌ای)

شیر پروانه‌ای یکی از انواع شیرآلات صنعتی است که برای کنترل و قطع و وصل جریان سیالات مختلف مانند آب، گاز، نفت و مواد شیمیایی استفاده می‌شود. این شیر به دلیل طراحی ساده و وزن کم، نصب و نگهداری آسانی دارد و قیمت مناسبی نسبت به برخی دیگر از شیرها دارد. شیر پروانه‌ای با چرخاندن دسته، دیسک داخل آن را به حرکت در می‌آورد و مسیر جریان سیال را باز یا بسته می‌کند.

این شیر در صنایع نفت و گاز، صنایع شیمیایی، سیستم‌های گرمایش و سرمایش و تصفیه آب کاربرد دارد. از مزایای شیر پروانه‌ای می‌توان به سادگی، سبک بودن، قیمت مناسب و باز و بسته شدن سریع اشاره کرد، اما معایبی مانند افت فشار بیشتر و عدم مناسب بودن برای سیالات حاوی ذرات جامد دارد. در کل، شیر پروانه‌ای گزینه‌ای خوب برای کاربردهای عمومی و صنعتی است.

انواع شیرپروانه ای به ترتیب زیر می باشد:

• شیر پروانه‌ای متمرکز
• شیر پروانه‌ای غیرمتمرکز
• شیر پروانه‌ای نوع ویفر
• شیر پروانه‌ای نوع لُگ
• شیر پروانه‌ای دو فلنچ

محاسبه وزن ورق استیل ۳۰۴ و ۳۱۶ در چند ثانیه!

انواع ولو در پالایشگاه

۵. شیر یکطرفه (Check Valve)

شیر یکطرفه یا چک ولو یکی از انواع شیرآلات صنعتی است که به‌طور خودکار اجازه عبور سیال را فقط در یک جهت می‌دهد و از برگشت جریان جلوگیری می‌کند. این شیرها در سیستم‌های لوله‌کشی، پمپ‌ها و کمپرسورها برای جلوگیری از آسیب دیدن تجهیزات کاربرد دارند. عملکرد شیر یکطرفه به این صورت است که وقتی سیال با فشار به دیسک داخل شیر وارد می‌شود، دیسک را از نشیمنگاه جدا کرده و اجازه عبور می‌دهد، اما اگر جهت جریان تغییر کند، دیسک به سمت نشیمنگاه فشرده می‌شود و مسیر جریان را می‌بندد.

انواع شیر یکطرفه شامل شیر یکطرفه سوپاپ دار، شیر یکطرفه توپی و شیر یکطرفه دیسکی هستند. این شیرها در کاربردهایی مانند جلوگیری از برگشت آب در سیستم‌های گرمایشی، جلوگیری از برگشت سیال در پمپ‌ها و جلوگیری از برگشت هوا در سیستم‌های پنوماتیک استفاده می‌شوند. مزایای شیر یکطرفه شامل عملکرد خودکار، طراحی ساده و هزینه کم، و طول عمر بالا به دلیل مواد باکیفیت است. انتخاب نوع مناسب شیر یکطرفه به عواملی مانند نوع سیال، فشار، دما و کاربرد بستگی دارد.

۶. شیر سماوری (Plug Valve) یا شیر پلاگی

شیر سماوری یا شیر پلاگی نوعی شیر صنعتی است که برای کنترل و قطع و وصل جریان سیالات مختلف مانند آب، گاز، نفت و مواد شیمیایی استفاده می‌شود. این شیر با داشتن یک پلاگ که به شکل مخروطی یا استوانه‌ای است، عمل می‌کند و با چرخاندن دسته، سوراخ‌های روی پلاگ با سوراخ‌های بدنه هم‌راستا می‌شوند و جریان باز می‌شود.

انواع شیر سماوری شامل شیر سماوری با روانکاری، بدون روانکاری و سه راهه هستند. این شیرها در صنایع نفت و گاز، صنایع شیمیایی، صنایع غذایی و سیستم‌های گرمایش و سرمایش کاربرد دارند. مزایای شیر سماوری شامل سادگی، ساختار محکم، عملکرد خوب در دما و فشار بالا، آب‌بندی مناسب و قطع و وصل سریع جریان است. اما معایبی مانند احتمال گیر کردن ذرات جامد و نیاز به روانکاری در برخی مدل‌ها وجود دارد. به طور کلی، شیر سماوری گزینه‌ای مناسب برای کنترل جریان سیالات در شرایط سخت است.

شیر سماوری معمولاً از فولاد کربنی، فولاد ضد زنگ و فولاد آلیاژی ساخته می‌شود. فولاد کربنی برای کاربردهای عمومی مناسب است، فولاد ضد زنگ به دلیل مقاومت در برابر خوردگی در شرایط سخت استفاده می‌شود و فولاد آلیاژی برای نیازهای خاص با فشار و دماهای بالا به کار می‌رود.

۷. شیر سوزنی (Needle Valve)

شیر سوزنی (Needle Valve) نوعی شیر صنعتی است که برای کنترل دقیق جریان سیالات استفاده می‌شود. این شیر با داشتن یک سوزن که در داخل بوشینگ حرکت می‌کند، قادر است قطر مجرای عبور سیال را تغییر دهد و جریان را با دقت تنظیم کند. شیر سوزنی مناسب برای سیالات با ویسکوزیته بالا و معمولاً از مواد مقاوم در برابر خوردگی ساخته می‌شود.

قسمت‌های مختلف شیر سوزنی معمولاً از جنس‌هایی مانند استیل ضد زنگ، برنج، چدن یا پلاستیک‌های مهندسی ساخته می‌شوند. سوزن معمولاً از استیل ضد زنگ یا مواد سرامیکی است و نشیمنگاه از موادی مانند تفلون یا گرافیت ساخته می‌شود. انتخاب جنس مناسب برای شیر سوزنی به نوع سیال، فشار و دما بستگی دارد و می‌تواند بر عمر مفید و عملکرد شیر تأثیر بگذارد. مزایای شیر سوزنی شامل کنترل دقیق جریان، مقاومت در برابر خوردگی و طول عمر بالا است، در حالی که معایب آن شامل دبی کم و حساسیت به ذرات جامد است.

۸. شیر پینچ (Pinch Valve)

شیر پینچ (Pinch Valve) نوعی شیر صنعتی است که برای کنترل و قطع و وصل جریان سیالات مختلف مانند آب، هوا، مواد غذایی و مواد شیمیایی استفاده می‌شود. این شیر از یک شلنگ انعطاف‌پذیر و یک آستین فشاری تشکیل شده است. با اعمال فشار به آستین، شلنگ مسدود شده و جریان قطع می‌شود و با برداشتن فشار، شلنگ باز می‌شود.

مزایای شیر پینچ به عنوان یکی از رایج ترین انواع شیرآلات صنعتی شامل سادگی، کنترل دقیق جریان، مناسب برای سیالات حاوی ذرات جامد، خود تمیز شوندگی و قیمت مناسب است. کاربردهای آن در صنایع غذایی، شیمیایی، تصفیه آب، سیستم‌های آبیاری و صنایع کاغذسازی است. معایب این شیر شامل محدودیت در فشار و دما و احتمال سایش شلنگ با گذشت زمان است. جنس مواد تشکیل‌دهنده شامل شلنگ از لاستیک یا پلاستیک، آستین فشاری از فلز یا پلاستیک و اتصالات معمولاً از فلزاتی مانند استیل یا برنج است که بر عملکرد و طول عمر شیر تأثیر دارد.

۹. شیر دیافراگمی (Diaphragm Valve)

شیر دیافراگمی نوعی شیر صنعتی است که برای کنترل جریان سیالات مختلف استفاده می‌شود و به جای توپ یا ساقه، از دیافراگم (غشای انعطاف‌پذیر) برای باز و بسته کردن مسیر جریان بهره می‌برد. این شیر شامل دیافراگم، بدنه شیر و محرک است که با فعال شدن محرک، دیافراگم حرکت کرده و جریان را کنترل می‌کند.

مزایای شیرهای دیافراگمی شامل آب‌بندی بسیار خوب، مناسب بودن برای سیالات خورنده، سادگی و نگهداری آسان و طول عمر بالا است. کاربردهای آن در صنایع شیمیایی، غذایی، دارویی، تصفیه آب و فاضلاب و صنایع کاغذسازی است.

قسمت‌های اصلی شیر دیافراگمی شامل دیافراگم (معمولاً از لاستیک، تفلون یا پلیمرها)، بدنه شیر (از فلزاتی مانند چدن یا فولاد ضد زنگ) و اتصالات (از استیل یا برنج) است. انتخاب جنس مواد برای دیافراگم و بدنه شیر به نوع سیال، دما و فشار کاری بستگی دارد و تأثیر مستقیم بر عملکرد و طول عمر شیر دارد.

۱۰. شیر برقی (Solenoid Valve)

شیر برقی (Solenoid Valve) یک قطعه الکترومکانیکی است که برای کنترل جریان سیالات مانند آب، هوا، روغن و گاز استفاده می‌شود و با ایجاد میدان مغناطیسی کار می‌کند. این شیر شامل بدنه، سیم‌پیچ (سولنوئید)، هسته آهنی متحرک و دیافراگم یا پیستون است. با عبور جریان الکتریکی از سیم‌پیچ، هسته آهنی جابه‌جا شده و مسیر سیال باز یا بسته می‌شود.

شیرهای برقی در انواع دو حالته، سه حالته و چند حالته تولید می‌شوند و کاربردهای زیادی در سیستم‌های هیدرولیک، گرمایشی، سرمایشی، آبیاری، صنعت خودرو و تجهیزات پزشکی دارند. مزایای شیر برقی شامل کنترل دقیق، سرعت عمل بالا، طول عمر بالا و امنیت است، در حالی که معایب آن شامل نیاز به منبع تغذیه، حساسیت به آلودگی و قیمت نسبتاً بالا است. به طور کلی، شیر برقی ابزاری مؤثر برای کنترل دقیق جریان سیالات در صنایع مختلف است.

۱۱. شیر کنترل (Control Valve)

شیر کنترل اندازه‌ مجرای عبور را بر اساس سیگنالی از یک کنترلر تغییر می‌دهد تا جریان سیال را کنترل کند. این شیر امکان کنترل مستقیم نرخ جریان و در نتیجه فشار، دما و سطح مایع را در فرآیند فراهم می‌آورد.

عملگر و بدنه دو جزء اصلی شیر کنترل هستند. عملگر سیگنال‌ها را از فرآیند دریافت کرده و بر اساس آن عمل می‌کند تا شیر را بسته یا باز کند. شیرهای کنترل می‌توانند دارای طراحی پروانه‌ای یا دیافراگمی باشند و همچنین می‌توانند از نوع گلوب با سوپاپ‌های متوازن تک یا دوگانه باشند.

اندازه‌های شیرهای کنترل می‌توانند از ۳ میلی‌متر تا ۵۰۰ میلی‌متر متغیر باشند. این شیرها می‌توانند فشارهایی تا ۴۰۰۰ کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع و دماهایی در محدوده ۲۵۰ درجه سانتی‌گراد تا ۸۰۰ درجه سانتی‌گراد را تحمل کنند.

۱۲. شیر اطمینان (Safety Valve)

شیر ایمنی یا سیفتی ولو نیز یکی از انواع شیرآلات صنعتی است که یک وسیله ایمنی حیاتی است، برای محافظت از تجهیزات و تأسیسات در برابر انفجار یا خرابی در مخازن تحت فشار مانند دیگ‌های بخار و سیستم‌های هیدرولیک استفاده می‌شود. این شیر به صورت خودکار عمل کرده و در هنگام افزایش فشار به طور خودکار باز می‌شود تا بخشی از سیال را تخلیه کند و پس از کاهش فشار، دوباره بسته می‌شود.

شیر ایمنی از بروز انفجار، آسیب به تجهیزات و امنیت پرسنل جلوگیری می‌کند. انواع آن شامل شیر اطمینان و شیر تخلیه فشار است. نگهداری صحیح این شیرها برای جلوگیری از خرابی و حوادث خطرناک ضروری است.

۱۳. Relief Or Pressure Relief Valve

این نوع شیر فشار را در یک سیستم کنترل یا محدود می‌کند؛ فشار بیش از حد می‌تواند منجر به اختلال در فرآیند، خرابی ابزار، انفجار یا آتش‌سوزی شود.

این شیرها از آسیب‌های احتمالی جلوگیری کرده، خرابی تجهیزات را کاهش می‌دهند و فشار را در یک سیستم با نقطه‌ی تخلیه تنظیم می‌کنند. شیرهای تخلیه می‌توانند به صورت دستی یا خودکار روشن یا خاموش شوند.

این شیرها به عنوان یک جزء ایمنی ضروری در انواع کاربردهای صنعتی و تجاری عمل می‌کنند. معایب استفاده از شیرهای تخلیه این است که ممکن است همیشه در تنظیم فشار بیش از حد سیستم یا نوسانات دما مؤثر نباشند.

انواع شیرهای تخلیه فشار به شرح زیر است:

• شیر تخلیه فشار فنرنگهدار
• شیرهای بلولو توازن و پیستون توازن
• شیر تخلیه ایمنی
• شیر تخلیه فشار با عملگر پیلوته
• شیر تخلیه فشار با عملگر قدرتی

۱۴. Piston Valve(شیر پیستونی)

شیر پیستونی از حرکت خطی پیستون درون یک محفظه یا سیلندر برای کنترل جریان یک سیال در طول یک لوله یا لوله‌کشی استفاده می‌کند. بسته به اینکه کاملاً باز یا کاملاً بسته باشند، این شیرها کنترل می‌کنند که بخار، گاز و سایر خدمات سیالی کی روشن و خاموش شوند.

این شیرها دارای قابلیت‌های کنترلی عالی هستند. از آنجایی که پیستون در هنگام باز و بسته شدن با پکیج‌های آب‌بندی حرکت می‌کند، می‌توانند برای مایعات حاوی ذرات جامد نیز استفاده شوند. همچنین با سیالات گازی نیز به خوبی کار می‌کنند.

شیر پیستونی شامل یک پورت کامل از جنس فولاد فورج شده است. حداکثر فشار عملیاتی آن ۱۳۵ بار / ۱۹۷۳ psi و حداکثر دمای عملیاتی آن ۴۲۷ درجه سانتی‌گراد / ۸۰۰ درجه فارنهایت است.

۱۵. Poppet Valve(شیر پاپت)

شیر پاپت نوعی شیر است که کاربردهای زیادی دارد و علاوه بر کنترل زمان و حجم گاز یا بخار ورودی و خروجی از موتور، در سایر زمینه‌ها نیز استفاده می‌شود. این شیر شامل یک پلاگ است که معمولاً به شکل دیسک در انتهای یک شفت به نام ساقه شیر قرار دارد و دارای یک سوراخ یا محفظه با انتهای باز است که معمولاً به شکل گرد یا بیضی در مقطع عرضی است.

قسمت کاری این پلاگ که به آن “سطح شیر” گفته می‌شود، معمولاً با زاویه ۴۵ درجه تراشیده می‌شود تا به نشیمنگاه شیر که در لبه محفظه گود شده است، آب‌بندی کند. شیر از طریق یک راهنمای شیر عبور می‌کند تا شفت در مرکز قرار گیرد.

شیرهای پاپت نسبت به سایر انواع شیرهای موتور دارای مزایای زیادی هستند، از جمله زمان پاسخگویی سریع‌تر، عملکرد بالاتر، اصطکاک کمتر، حساسیت کمتر به آلودگی و هزینه‌های پایین‌تر.

۱۶. شیر چرخشی (Rotary Valve)

شیر چرخشی یک نوع شیر آب است که با چرخاندن دسته آن، مسیر جریان سیال باز یا بسته می‌شود. اجزای اصلی آن شامل بدنه شیر، دیسک یا روتور، محور و درگاه‌ها است. انواع مختلفی از شیرهای چرخشی وجود دارد، از جمله شیر توپی، شیر پروانه‌ای و شیر دروازه‌ای، که هر کدام برای کاربرد خاصی طراحی شده‌اند.

شیرهای چرخشی در صنایع نفت و گاز، صنایع شیمیایی، سیستم‌های گرمایشی و سرمایشی و صنایع غذایی کاربرد دارند. مزایای این شیرها شامل عملکرد ساده و سریع، دوام بالا، تنوع مدل و نصب آسان است. در مجموع، شیر چرخشی ابزاری مهم و کاربردی برای کنترل دقیق جریان سیال در شرایط مختلف است.

۱۷.  Thermostatic Mixing Valve(شیر اختلاط حرارتی)

شیر اختلاط حرارتی (TMV) برای مخلوط کردن آب گرم و سرد طراحی شده تا دماهای ایمن و ثابت برای دوش و وان حمام را حفظ کند و از سوختگی جلوگیری کند. این شیرها معمولاً از ترموستات مومی برای تنظیم دما استفاده می‌کنند و در صورت قطع تامین آب گرم یا سرد به سرعت خاموش می‌شوند.

TMVها دمای از پیش تعیین‌شده‌ای را حفظ می‌کنند و امکان استفاده ایمن از دوش را فراهم می‌آورند. نصب این شیرها معمولاً هزینه‌برتر از شیرآلات استاندارد است و عمر کوتاه‌تری دارند. این دستگاه‌ها به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند: منبع حرارت، کنترل گروهی و نقطه مصرف.

۱۸.  شیر لغزشی (Slide Valve)

شیر لغزشی (Slide Valve) یک نوع شیر مستقیم است که برای تنظیم جریان بخار به داخل و خروجی از سیلندر موتور بخار استفاده می‌شود. در این شیر، دو شیر بالا و پایین به وسیله یک میله یا محور به هم متصل شده‌اند و محور آن توخالی است، به طوری که انتهای بالای سیلندر به عنوان لوله ورودی استفاده می‌شود. این طراحی اجازه می‌دهد که دو شیر وظایف چهار شیر را انجام دهند.

شیرهای لغزشی سبک، بدون عمل wedging (گرفتن) هستند و طول کلی کوتاهی دارند. تأمین نیروی لازم برای عملکرد این شیرها ساده است. شیرهای لغزشی بزرگ معمولاً در خطوط بخار و تغذیه اصلی صنعت برق برای ایزوله کردن بخش‌های مختلف نیروگاه استفاده می‌شوند.

۱۹.  Pressure Regulating Valve (شیر تنظیم فشار)

شیر تنظیم فشار برای تنظیم فشار سیال با دریافت بازخورد منفی از فشار کنترل‌شده عمل می‌کند. این شیرها برای کنترل جریان گازها و مایعات استفاده می‌شوند.

شیرهای تنظیم فشار می‌توانند به صورت حسگرهای فشار مستقل، کنترل‌کننده‌ها و شیرهای جریان باشند، یا می‌توانند به صورت یک دستگاه یکپارچه با تنظیم فشار، محدودکننده و حسگر در یک بدنه ساخته شوند.

شیرهای تنظیم فشار به دو دسته تقسیم می‌شوند:

1. تنظیم‌کننده‌های فشار کاهش‌دهنده (Pressure Reduction Regulators): این نوع شیرها فشار ورودی یک سیال را به یک مقدار دلخواه در خروجی کاهش می‌دهند.
2. تنظیم‌کننده‌های فشار بازگشتی (Back-pressure Regulators): این شیرها فشار تنظیم‌شده در ورودی را حفظ کرده و زمانی که فشار ورودی از نقطه تنظیم شده تجاوز کند، باز می‌شوند تا جریان را اجازه دهند.

این نوع شیرها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که از مسدود شدن جلوگیری کنند و نصب آن‌ها ساده است. آن‌ها قادرند با کنترل اتوماتیک فشار بالا ساخته شوند. شیرهای تنظیم فشار معمولاً برای محافظت از بخاری‌های الکتریکی و همچنین ذخیره‌سازی و وسایل آب گرم استفاده می‌شوند.

جدول مقایسه انواع شیرآلات صنعتی (types of valves)

(types of valves)

سوالات متداول